لیبراسیون: غیبت مجتبی خامنهای میتواند به یک بحران داخلی بینجامد
جنازه گرداندن یا مراسم تشییع علی خامنهای در مصلای تهران - ۱٣ تیر ۱۴۰۵ REUTERS - Murad Sezer
جوناتان پیرون، کارشناس خاورمیانه در مرکز مطالعات سیاسی بلژیک (اِتوپیا-Etopia) به روزنامۀ فرانسوی لیبراسیون میگوید اگر مجتبی خامنهای در مراسم تشییع پدرش حضور نیابد، چالشی جدی برای حاکمیت ایجاد خواهد شد و حتی ممکن است به یک بحران داخلی بینجامد.
روزنامۀ لیبراسیون از جوناتان پیرون میپرسد: «اگر مجتبی خامنهای در مراسم تشییع حضور پیدا نکند، چه پیامدهایی خواهد داشت؟»
جوناتان پیرون پاسخ میدهد: «این مسئله میتواند به چالشی جدی برای حاکمیت تبدیل شود و بهطور قابل توجهی آن را تضعیف کند. جای شگفتی دارد که نزدیک به چهار ماه پس از انتصاب او، نه هیچ تصویر یا ویدئویی از وی منتشر شده و نه حتی پیام صوتی ضبطشدهای از او در دسترس قرار گرفته است...»
پیرون میافزاید: «اگر او در این مراسم حاضر نشود، این پرسش جدی مطرح خواهد شد که در عمل چه کسی کشور را اداره میکند. در این صورت، نظام نه تنها در عرصه بینالمللی، بلکه در برابر افکار عمومی داخل کشور نیز با بحران مشروعیت روبرو خواهد شد. بسیاری خواهند پرسید: اگر او واقعاً رهبر نظام است، چرا همچنان از انظار عمومی پنهان مانده است؟»
به عقیدۀ جوناتان پیرون «چنین وضعیتی میتواند به بروز یک بحران داخلی منجر شود، زیرا ساختار جمهوری اسلامی همچنان بر محور جایگاه رهبر استوار است. در گذشته، علی خامنهای در تمام مراسم تشییع و بزرگداشت شخصیتهای مهم حضور مییافت، از جمله در مراسم تشییع قاسم سلیمانی...»
لیبراسیون گوشزد میکند که شاید طبق استدلال رژیم، مجتبی خامنهای به دلیل تهدیدهای اسرائیل ناچار است از انظار عمومی پنهان بماند. ولی جوناتان پیرون یادآور میشود که در نظام ارزشی جمهوری اسلامی کشته شدن عذر محسوب نمیشود. او میگوید: «ظاهراً حتی رژیم از ایالات متحده خواسته است که مانع هرگونه حملۀ اسرائیل در جریان مراسم شود. با این حال، چنین استدلالی برای افکار عمومی قانعکننده نخواهد بود، زیرا این مراسم اساساً بر "شهادت" علی خامنهای استوار است.»
لیبراسیون میپرسد آیا غیبت مجتبی خامنهای باعث فعالتر شدن جریانهای تندرو و مخالف مذاکرات تهران و واشنگتن نخواهد شد؟ جوناتان پیرون پاسخ میدهد: « بله، زیرا انتقادها از زمانی کاهش یافت که رهبر جمهوری اسلامی اعلام کرد از توافق حمایت میکند. او موضع خود را اعلام کرد، تصمیمهایی گرفته شد و اجماعی به دست آمد. پیام مجتبی از این جهت نیز جالب بود که در امتداد شیوه پدرش قرار داشت، یعنی کوشش برای این که مسئولیت مستقیم تصمیمها را تا حد امکان بر عهده نگیرد. او تأکید کرد که از توافقی که دولت پزشکیان انجام داده حمایت میکند تا مبادا اجماع سیاسی آسیب ببیند. به این ترتیب رهبر جدید، مسئولیت اصلی را متوجه پزشکیان کرد و او به "سپر بلا"ی نظام تبدیل شد.»
در پایان، جوناتان پیرون در بارۀ مذاکرات تهران و واشنگتن میگوید: «این مذاکرات به کندی پیش میرود. اگرچه چارچوب فنی گفتگوها حفظ شده اما اعتماد متقابل همچنان شکل نگرفته است. حکومت ایران در نحوه پیشبرد مذاکرات بسیار محتاط عمل میکند و این احتمال را منتفی نمیداند که جنگ هر لحظه از سر گرفته شود. تهران با اتکا به عامل زمان میکوشد تضمینهایی برای اجرای توافق به دست آورد، هرچند برداشتش از مفاد این توافق با تفسیر آمریکا یکسان نیست.»
جوناتان پیرون میافزاید: «در این میان، توافقی که اواخر ژوئن میان اسرائیل و لبنان امضا شد به مانع مهمی تبدیل شده. از نگاه ایران، این توافق عملاً به ارتش اسرائیل اجازه میدهد برای مدت نامحدود در جنوب لبنان باقی بماند، زیرا خلع سلاح کامل حزبالله را پیششرط قرار داده است. مقامهای جمهوری اسلامی معتقدند این توافق که با نقشآفرینی مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا به دست آمد، با نسخهای که خود در مذاکرات با جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، بر سر آن به تفاهم رسیده بودند، در تضاد است...»
